Göz İçi Mercek Nedir?

Her insanın gözünde doğuştan gelen bir lens (mercek) vardır. Bu mercek göze giren ışınları retina üzerine odaklamaktadır. Bu merceğin bazen alınıp yerine yapay göz içi merceklerin yerleştirilmesi gerekmektedir. Bu nedenlerin başlıcaları katarakt, yüksek göz numaraları nedeniyle kişinin gözlük kusurunun düzeltilmesi ve göz travmalarıdır. Bu durumlarda kişinin doğal göz merceği alınıp yerine yapay göz merceklerinin konulması gerekmektedir. Yapay göz içi merceklerin tek odaklı ya da çok odaklı mercekler (akıllı mercekler) şeklinde sınıflandırılması mümkündür. Aşağıda şekilde  doğal merceğin göz içindeki pozisyonu görülmektedir.

Göz Anatomisi
Göz Anatomisi

Bazen hastalarımız tarafından ‘Göz İçi Mercek konulması zorunlu mu?’, ‘Mutlaka Göz İçi Mercek Konulması Gerekli mi?’ şeklinde sorularla karşılaşıyoruz. Bu sorunun cevabı ‘kesinlikle evet’ tir. Herhangi bir nedenle mercek yerleştirilmediği takdirde kişinin yaklaşık olarak 12-13 derece gözlük kullanması zorunlu olacaktır. 

Doç.Dr. Fatih Çakır Gündoğan’ın göz içi merceklerle ilgili videosunu izlemek için aşağıdaki videoyu tıklayınız.

Göz İçi Mercek Tipleri Nelerdir?

Merceğin yapıldığı malzemeye göre mercekler genel olarak 2 tipe ayrılır.

  • Hidrofilik Mercekler (suyu tutan)
  • Hidrofobik mercekler (suyu tutmayan)

Hidrofobik mercek kullanımında yıllar içerisinde merceğin arka kısmında bulunan zarın saydamlığını kaybetmesi oranları daha düşük olması tercih sebebidir. 

Merceğin işlevine göre ise 4 gruba ayrılırlar. 

  • Tek Odaklı Mercekler
  • Çok odaklı Mercekler (Akıllı Mercek)
  • Torik Mercekler (Astigmatı yok eden merceklerdir. Tek odaklı ya da çok odaklı olabilirler)
Göz Mercekleri (Akıllı Mercek)
Merceklerin Işığı Kırma İşlevine Göre değişik tipleri bulunmaktadır. Tek odaklı merceklerde ışık tek bir noktaya, akıllı merceklerde ise birden fazla noktaya odaklanmaktadır. Torik mercekler ise astigmatı ortadan kaldıran merceklerdir. Hem tek odaklı merceklerin hem de akıllı merceklerin torik tipleri bulunmaktadır.

Monofokal Mercek (Tek Odaklı Mercek)

Tek Odaklı Göz İçi Mercek
Monofokal Merceklerde Hastanın Gözü Uzağa Odaklanmışsa Yakın Gözlük, Yakına Odaklanmışsa Uzak Gözlük İhtiyacı Olmaktadır. Bu duruma pratik bir çözüm 'monovizyon' adı verilen yöntemdir. Monovizon yönteminde hastanın baskın gözü (genellikle sağ göz) uzağa, baskın olmayan gözü ise yakına odaklanır. Bu şekilde bir dereceye kadar gözlük ihtiyacından bağımsızlık sağlanabilmektedir.

Tek odaklı mercekler adından da anlaşılabileceği gibi ışığı tek bir odağa odaklayan göz içi merceklerdir. Bu mercekler göze yerleştirildiğinde hasta uzağı görüyorsa yakını net görmesi için yakın gözlük ihtiyacı duyar. Yakını iyi görüyorsa uzağı net görmesi için uzak gözlük ihtiyacı olabilmektedir. 

Bu konuda bir çözüm monovizyon adı verilen yöntemin uygulanmasıdır. Yani hastanın bir gözü uzağa bir gözünün de kısmen yakına odaklanması ve hastanın tek odaklı merceklerle hem uzağı hem de yakını net görmesinin sağlanmasıdır. Bu yöntem birçok hastada başarıyla uygulanagelmiş bir yöntemdir. Ben de hastalarımda eğer tek odaklı mercek kullanacaksam genellikle bu yöntemi tercih ediyorum. 

Multifokal (Çok Odaklı) Mercek-Akıllı Mercekler

Multifokal mercekler (akıllı mercekler) monofokal merceklerin aksine hastanın hem uzağı, hem de yakın mesafeyi gözlüksüz düzeltmek amacıyla son yıllarda kullanımı artmış merceklerdir. Akıllı mercekler üzerinde bulunan ve halka şeklinde olan farklı kırıcı alanlar yoluyla ışığı uzak, ve yakın mesafeye odaklamaktadır. Bu şekilde hastalar her mesafeyi gözlüksüz görebilme imkanına sahip olmaktadırlar. Fiyatları monofokal merceklere (tek odaklı mercekler) göre daha pahalıdır. 

Akıllı Mercekler bifokal (iki odaklı) ve trifokal (üç odaklı) olarak ikiye ayrılabilir. Bifokal akıllı merceklerde hasta genellikle uzak ve yakını net görürken orta mesafedeki (40 cm-3 metre) görme seviyesi uzak (6 metrenin ötesi) ve yakına (25-45 cm) göre kıyaslandığında bir miktar daha az olabilmektedir. Trifokal akıllı mercekler bifokal akıllı merceklerdeki bu sorunu ortadan kaldırmak için üretilmiştir.

Çok odaklı mercek
Mukltifokal Merceklerin Üzerindeki halkalar ışığı farklı noktalara kırmaktadır. Bu da hastanın hem yakını hem de uzağı görmesini sağlamaktadır. Multifokal merceklerde göze giren ışık birden fazla noktaya odaklandığından kişinin görme kalitesinde (kontrast algısı) bir miktar düşme olabilmektedir. Ancak hasta eğer yüksek dereceli göz numarasına sahipse ya da kataraktı varsa bunu genellikle algılayamamaktadır.

Torik (Astigmatik) Mercekler

Torik Mercekler (Astigmatik Mercekler)

Hem monofokal hem de multifokal göz içi mercekler ile hastada miyopi ya da hipermetropi düzeltilmektedir. Ancak hastada astigmat var ise aynı zamanda astigmatın da düzeltilebilmesi için torik merceklerin kullanılması gerekmektedir. Torik mercekler hem monofokal hem de multifokal olabilmektedir. Torik mercekler üzerinde merceğin göz içerisinde yerleştirileceği açıyı belirlemek amacıyla karşılıklı bulunan iki adet küçük çizgi ya da noktalar bulunmaktadır.

Merceklerin Numaraları Var mıdır?

Göz içi mercekler göze yerleştirilmeden önce güçlerinin belirlenmesi gerekmektedir. Aynı gözlük camlarında olduğu gibi göz içi merceklerin de kırma güçleri bulunmaktadır. Ameliyattan önce mercek gücü hesaplama ve ölçme cihazlarıyla kişinin muayenesi yapılır ve gözüne yerleştirilecek olan merceğin gücü hesaplanır. Hem tek odaklı hem de akıllı merceklerin ölçümü hassasiyetle yapılmalıdır.

Göz İçi Lens Ölçüm Cihazı (IOL Master)
Bilgi Paylaştıkça Çoğalır