fbpx

Hipermetropi ve Tedavisi

Hipermetropi Nedir?

Sıklıkla ‘hipermetroplar uzağı mı yakını mı iyi görürler’ şeklinde bir soru ile karşılaşıyoruz. Aslında miyopi için bu sorunun cevabı açıktır ve miyoplar yakını iyi görürler, uzağı ise bulanık görürler diyebiliriz. Ama hipermetroplar için miyoplar da olduğu gibi açık bir cevap veremiyoruz. Çünkü hipermetropi aslında hem uzak görüşte hem de yakın görüşte sorunlara neden olabilmekte ve bu sorunların niteliği kişinin yaşına ve hipermetropinin derecesine göre değişmektedir. O halde hipermetropiyi iyi anlamak için gözümüzün mercek yapısını kısaca gözden geçirelim. Bu konuda daha ayrıntılı bilgi için Göz: Mükemmel bir mercek sistemi yazımı da okuyabilirsiniz.

Uzağa ve Yakına Bakışta Gözün Mercek Sistemi

Bir kişinin göz numarasının halk deyimiyle sıfır olması (emetropi), miyopi ya da hipermetropi olması uzağa bakıştaki duruma göre karar verilir. 6 metreden daha uzaktan göze gelen ışıkların parallel olduğu kabul edilir. Eğer uzaktan göze gelen parallel ışık hüzmeleri kornea ve lenste kırıldıktan sonra ( göz içi kaslar hiç kasılmadan) tam retina üzerine düşüyorsa bu durumda o gözün emetrop olduğundan bahsedilir.  Yani gözümüzün içinde bulunan kaslar istirahat halinde iken uzaktan gelen ışıklar emetrop bir gözde retina üzerine düşer ve kişi uzağı net bir şekilde görür. Emetrop kişiler aynı zamanda yakını da net görürler. Yakından göze gelen ışık huzmeleri göze parallel değil, dağılarak gelmektedir. Bu şekilde gelen ışık huzmelerini retina üzerine odaklayabilmek için gözün kırıcılığının artması gerekmektedir. Ancak korneanın kırıcılığı sabittir. İşte tam bu noktada göz içi kasları devreye girmektedir. Yakına bakarken göz içi kaslarımız çalışır ve lensin kırıcılığını artırır. Bu şekilde yakını da iyi görürüz. Buna gözün uyum mekanizması adı verilir. Aşağıdaki şekilde emetrop bir gözde uzak ve yakına bakış durumları anlatılmaktadır.

Gözün Uyum Mekanizması ve hipermetropi

Hipermetrop gözün özellikleri

Hipermetrop bir gözde göz içi kaslar istirahat halinde iken uzaktan gelen ışık huzmeleri retinanın arkasına odaklanır. Bu odaklanma elbette hayalidir, ışık huzmeleri gözün arla duvarını geçip gözün arkasında odaklanamaz. Yani bir noktanın retina üzerine düşen görüntüsü flu bir daire şeklindedir. Peki bu ışık huzmeleri retina üzerine nasıl odaklanır. Elbette gözün uyum mekanizması ile. Yani hipermetrop bir gözde uzağa bakışta dahi net bir görüntü ortaya çıkmasını sağlamak için göz içi kasları çalışır. Bu gözlerde bir de yakına bakışı düşünelim. Bu durumda göz içi kasların çok daha fazla çalışması gerekmektedir.  

hipermetropi
Hipermetrop bir gözde uzaktan gelen parallel ışıklar retinanın arkasına hayali olarak odaklanmaktadır. Bu gözlerde hem uzağa hem de yakına bakışta uyum mekanizması çalışmaktadır.

Bir göz neden hipermetrop olur?

Buraya kadar anlattıklarımdan şu sonucu çıkarabiliriz. Bir gözün hipermetrop olması için ya gözün ön-arka uzunluğunun olması gerekenden kısa olması gerekir. Diğer ihtimal ise gözün kırıcı ortamlarının yani kornea ya da lensin kırıcılığının normalden düşük olması gerekir. Her iki durumda da göz hipermetrop olur. Bunlardan en sık görüleni ilkidir. Normal popülasyonda ortalama olarak gözün ön-arka çapı yaklaşık 22.50-23.50 mm arasındadır. Bu değer 22.00 mm altına düşmeye başladıkça kişide hipermetropi ortaya çıkar. Gözün ön-arka çapı ne kadar az ise hipermetropinin derecesi de o derecede fazladır.   Bir gözün ön-arka uzunluğunun her 1 mm kısalması yaklaşık olarak 3 derece hipermetropi ortaya çıkmasına neden olur. 

Doç.Dr. Fatih Çakır Gündoğan’ın Kırma Kusurları ile İlgili Videosunu izlemek için tıklayınız.

Hipermetropi ve Gözün Uyum Mekanizması

Hipermetrop bir gözde ortaya çıkabilecek hasta şikayetlerini anlamak için göz içi kasların uyum mekanizması hakkında bilmemiz gereken bir-iki nokta vardır. Göz içi kaslarının çalışması ile birlikte lensin kırma gücünün arttığını ve bu şekilde gözün kırıcılığının artarak yakını görmemizi sağladığını anlatmıştım. Bir kişinin lensinin kırma gücünün artması lensin esnekliği ile ilişkilidir. Lens yeni doğan bebekte en esnek durumdadır ve lensin kırma gücü göz içi kaslarının kasılması ile yaklaşık 20 dereceye kadar çıkabilir. Yani yeni doğan bebek 20 derece hipermetrop bile olsa göz içi kasları çalışarak bu açığı ortadan kaldırır. Ama yaş arttıkça lensin esnekliği azalır ve yaklaşık 45 yaşlarında 3-4 dereceye kadar düşer. Bu durum ilerleyen yaşlarda neden yakını iyi göremediğimizi açıklar. Çünkü gözümüzün uyum gücü zayıflar. İşte bu nedenle 45 yaşının üzerindeki kişiler yakın gözlük ihtiyacı duyarlar. Lensin uyum gücünün yaşla birlikte azalması aynı zamanda hipermetrop kişilerin görmesi üzerinde de olumsuz etkiye sahiptir. Çünkü hipermetrop kişilerin hem uzağı hem de yakını görebilmesi uyum mekanizması ile mümkündür.

Hipermetropinin Bulguları

Hipermetropinin temelde neden olduğu 3 tip şikayet vardır. Astenopik şikayetler (gözde yorgunluk, ağrı, huzursuzluk vb), yakına bakarken gözlerde yorulma, yaş artışı ile birlikte uzağı ve yakını bulanık görme vs. Hipermetropide kişinin şikayetleri hipermetropinin derecesi ve kişinin yaşı ile doğrudan ilişkilidir. Bu konuda birkaç örnek verelim.

  1. Ahmet Beyin 2 derece hipermetropisi olsun. Ahmet Bey 2.0 derece hipermetropiye rağmen gözün uyum mekanizması sayesinde göziçi kaslar sürekli çalışarak 30-35 yaşlarına kadar hem uzağı hem de yakını iyi görmektedir. Ancak gözünde tarif edemediği bir rahatsızlık hissi de olabilecektir. Yaşı arttıkça uzağı ve yakını görme bozukluğu artması ile birlikte bir göz hekimine başvuracak ve gözünde yaklaşık 2 derece bozukluk olduğunu öğrenecektir ve şaşkınlık yaşayacaktır.  Hatta belki doktorun yanlış muayene yaptığını bile düşünebilecektir. Bu durumda Ahmet Bey’in gözlük ya da kontakt lens kullanması ya da excimer lazer olması gerekecektir. 
  2. Hasan Bey’in 1 derece hipermetropisi olsun. 25 yaşına geldiğinde gözündeki huzursuzluk şikayeti ile doktora başvurduğunda gözünde 1 derece hipermetropi olduğunu öğrenecek ve fakat doktor kendisine 0.50 derece gözlük yazacaktır. Neden? Çünkü, Hasan bey 25 yaşındadır, yıllardır göz içi kasları fazla çalışarak 1 derece hipermetropiyi giderecektir. Bir anda 1 derece gözlük kullanmaya başlarsa bu durumda gözlük kendisini 1 derece miyopiye kaydıracaktır ve bu da bulanık görmesine neden olacaktır. Bu nedenle göz içi kasların çalışmasının zamanla ortadan kalkması için öncelikle düşük numaralı gözlükleri kullanması gerekecektir.

Gizli Hipermetropi Nedir?

Gizli hipermetropi göz içi kaslarının fazla çalışarak üstesinden geldiği hipermetropi derecesidir. Örneğin 29 yaşında 3 derece hipermetrop olan bir kişi düşünelim. Normal bir göz muayenesinde bu kişi gözü sanki emetrop imiş gibi görünebilir. Ama göz içi kaslarını damlalar ile felç ettikten sonra yapılan muayenesinde 3 derecelik hipermetropi ortaya çıkacaktır. İşte göz içi kaslarının fazladan çalışarak etkisini ortadan kaldırdığı hipermetropi miktarına ‘gizli hipermetropi’ adı verilir. 

Hipermetropi Tedavisi

Hipermetropinin tedavisi hastanın yaşı ve hipermetropinin şiddetiyle ilişkilidir.

  1. 18 yaşına kadar gözlük kullanımı genellikle uygun olacaktır.
  2. 18 yaşından sonra gözün yapısı ve hipermetropinin derecesi uygunsa excimer lazer ile tedavi uygulanabilir.
  3. Eğer hipermetropi derecesi yüksekse (6 derecenin üzeri) ve hasta yaşı 40’ın üzerinde ise bu durumda excimer lazer ya da mercek değişim ameliyatları uygulanabilmektedir. 
Bilgi Paylaştıkça Çoğalır
Call Now Button
Doç. Dr. Fatih Çakır Gündoğan
Bültenime Abone Olun