fbpx

Katarakt ve Katarakt Ameliyatı

Katarakt Nedir? sorusu günlük hayatta göz hekimlerinin en sık karşılaştığı sorulardan bir tanesidir. Bu yazıda sizlere katarakt nedir, katarakt belirtileri nelerdir?, katarakt çeşitleri, katarakt ameliyatı, ameliyatta kullanılan mercekler, katarakt ameliyatı sonrası neler yapıldığı ile ilgili bilgi vereceğim. Bu yazıyı okuduktan sonra katarakt ve katarakt tedavisi konusunda önemli derecede fikir sahibi olmuş olacaksınız.

Yazının başında özetlemek için şunları söyleyebilirim. Hepimizin gözünde doğuştan var olan bir mercek ya da lens bulunmaktadır. Katarakt, göz içindeki doğal lensin saydamlığını kaybederek opak bir görünüm alması ve göz merceğinin ışığı daha az geçirir veya hiç geçirmez hale gelmesidir. Fako ameliyatı ile bu sorun tamamen ortadan kaldırılabilmektedir.

Gözlerimiz kameraya benzeyen optik bir sistemdir. Bu optik sistemde göze gelen ışık iki temel tabakada kırılıp gözün arka kısmında bulunan retina üzerine odaklanmaktadır. İşte ışığı kıran bu iki temel tabaka kornea ve mercektir (lens). Göze gelen ışınlar ilk olarak korneada kırılırlar. Korneadan geçtikten sonra gözün içerisine girer ve göz bebeğinden geçerek lense ulaşırlar. Işınlar lenste (mercekte) ikinci bir kez kırılmaya uğradıktan sonra gözün arka kısmında vitreus boşluğu adı verilen bölgeye ulaşır ve retina üzerine düşerler. Retinada ışık enerjisi kimyasal enerjiye dönüşerek görme siniri yoluyla beyindeki görme merkezine iletilir. Görme merkezinde ise gördüğümüz üç boyutlu dünyayı algılamış oluruz. İşte katarakt ta dahil olmak üzere bu görme sürecindeki herhangi bir sorun görmenin azalması ile sonuçlanabilmektedir.

Mercek yani lens doğum esnasında normalde şeffaftır. Katarakt merceğin doğuştan gelen saydamlığını kaybetmesi olduğundan ışık düzgün bir şekilde kırılıp retina üzerine odaklanamaz. Gözün anatomik yapısı, kornea ve doğal merceğin pozisyonu aşağıdaki şematik görünümde izlenmektedir. Aşağıdaki şekilde de görüldüğü üzere lensi (merceği) yerinde tutan iplikçik şeklinde yapılar bulunmaktadır. Bu iplikçikler lensin etrafında çepeçevre bulunmaktadır. 

Göz Anatomisi
Kornea gözün en ön kısmında, doğal lens (mercek) ise korneanın hemen arkasında bulunmaktadır.

Katarakt Belirtileri

Katarakt en sık yaşa bağlı bir durum olarak ortaya çıkmaktadır. Bir çok sağlıklı kişide 55 yaşından sonra merceğin yapısındaki su miktarı belirgin derecede azalmış olur ve mercek saydamlığını yavaş yavaş kaybetmeye başlar. Burada yavaş yavaş diyorum ama bu durum bazen oldukça hızlı olabilir. Örneğin şeker hastalarında ve bazı diğer durumlarda mercek saydamlığını daha hızlı kaybedebilir. Sonuç olarak kişinin görme seviyesinde bir azalma ortaya çıkar. Katarakt belirtileri şu şekilde sıralanabilir. 

  1. Perdelenmiş, bulanık görme
  2. Gece görme seviyesinin azalması
  3. Işıklardan rahatsızlık duyulması
  4. Okuma ve diğer bazı aktivitelerde daha parlak ışığa ihtiyaç duyulması
  5. Işıkların etrafında halo (ışıklardan yansıyan ve ışınların etrafında olan renk halkası)
  6. Gözlük numaralarının ya da kontakt lens numaralarında sık sık değişiklik olması
  7. Renklerin soluk görülmesi
  8. Tek gözle çift görme şikayetinin başlaması

Bazen lensin saydamlığını kaybetmesini lensin tamamında değil bir kısmında başlayabilir. Kişi bazen bu durumun farkında olmayabilir. Bu durumda saydamlık kaybı büyüyüp, lensin ışığı en fazla geçirdiği merkezi kısmını etkilediği zaman kişinin o gözde görmesi azalır ve belirtiler fark edilmeye başlanır. 

Katarakt Çeşitleri Nelerdir?

Kataraktın lensin saydamlığını kaybetmesi sonucunda ışık geçirgenliğinin azalması olduğundan bahsetmiştim. Yani katarakt kelimesi aslında bir son durumu ifade etmektedir. Birçok neden bu duruma yol açabilmektedir. Birer birer sayıldığında onlarca nedenden bahsedilebilmektedir. Bununla birlikte, kataraktlar genel olarak nedenlerine göre 3 ana grup altında incelenebilirler:

  • Yaşa bağlı katarakt

  • Doğumsal nedenler: Kalıtımsal olarak bebeğe aktarılan bazı metabolik hastalıklara bağlı olarak yenidoğanda ve bebeklerde görülmektedir. Örneğin galaktozemi adı verilen kalıtımsal bir hastalık doğumsal katarakta neden olabilmektedir.

  • İkincil Nedenler: Bazı ilaçların uzun süreli kullanımı (kortizon gibi), göze gelen darbeler, metabolik hastalıklar (diyabet gibi) sonucunda oluşan kataraktlardır.

Katarakt ameliyatı (fako ameliyatı) açısından kataraktın nedenleri arasında genellikle bir fark bulunmamaktadır. Ancak bu durum her zaman geçerli değildir.

Katarakt
Şekilde Son Evre Katarakt Görülmektedir. Ameliyat Olmak İçin Fazla Beklemek Riskleri Artırmaktadır.

Katarakt Risk Faktörleri

Katarakt oluşumunu hızlandıran risk faktörlerini şu şekilde sıralayabiliriz. 

  1. Yaş
  2. Şeker hastalığı (Diyabet)
  3. Güneş Işığına Fazla Maruziyet
  4. Sigara Kullanma
  5. Hipertansiyon
  6. Obezite
  7. Daha önce göz travması geçirmiş olma
  8. Daha önce göz ameliyatı olmuş olmak
  9. Kortizol içeren göz damlası ya da ilaçların kullanımı
  10. Aşırı alkol tüketimi

Katarakt Oluşumu Önlenebilir mi?

Günümüze kadar hiçbir bilimsel çalışma kataraktın kesin bir şekilde önlenebileceğini göstermemiştir. Bununla birlikte aşağıdaki önlemlerin katarakt oluşumunu yavaşlatabileceği düşünülmektedir.

  1. Düzenli göz muayenesi olun. Düzenli göz muayenesi sonucunda doktorunuz sizde katarakt oluşumunu hızlandıran bir durumu tespit edebilir ve bu konuda size bilgi verebilir.
  2. Sigarayı bırakın
  3. Diğer sağlık sorunları kontrol altına alın. Şeker hastalığı, hipertansiyon gibi sistemik sağlık sorunlarını kontrol altına almanız katarakt oluşumunu yavaşlatabilir.
  4. Sebze ve meyve ağırlıklı bir beslenmeye geçin. Renkli meyve ve sebzeleri diyetinize eklediğinizde vitamin ve diğer besleyici maddeleri eklemiş oluruz. Bu da vücudumuza bol miktarda antioksidan ve vitamin aldığımız anlamına gelir. Günümüze kadar bilimsel çalışmalar antioksidan maddelerin katarakt oluşumunu azalttığını ispatlayamamıştır. Ancak yapılan büyük bir çalışma vitamin ve mineralden zengin bir beslenmenin katarakt oluşum hızını azalttığını göstermiştir. Meyve sebzeler vitamin ve mineral alımını artıran en etkili yoldur.
  5. Güneş gözlüğü kullanın. UV-B ışığını geçirmeyen güneş gözlüklerini kullanmak katarakt oluşum hızını yavaşlatabilir.
  6. Alkol alımını azaltın

Yaşlılığa Bağlı Katarakt Neden Oluşur?

Katarakt en sık yaşa bağlı olarak ortaya çıkar. Doğal göz içi lensinin saydamlığını kaybetmesinin bilinen bir sebebi olmamakla birlikte beslenme, ultraviyole ışınları gibi birçok risk faktörü bulunmaktadır. Lensin saydamlığını kaybetme durumuna göre hastalar önceleri uzak ya da yakın görme bozukluğundan şikayet ederler. Lenste opaklaşma arttıkça hem uzak hem de yakın görmeler hastanın sosyal yaşantısını rahatsız edecek şekilde artar.  Fako ameliyatı ile kesin bir sonuç alınmakta ve hastaların görme dereceleri belirgin şekilde artmaktadır. Günümüz modern katarakt ameliyatı tekniği düşünüldüğünde bundan 20-30 yıl öncesinde kullanılan ve PEKKE adı verilen dönemdeki gibi kataraktın iyice artması beklenmemelidir. Günümüz fako ameliyatı teknolojisinde kataraktın yoğunluğunun artmasını beklemek bazı ameliyat risklerinin artmasına neden olmaktadır. 

Matür Katarakt
Şekilde Doğal Lensin Saydamlığını Tamamen Kaybettiği Son Evre Katarakt Görülmektedir.

Fako Ameliyatı

Kataraktın ilaçla veya gözlükle tedavisi mümkün olmayıp ilerlemesini de durdurabilecek etkili bir yöntem bulunabilmiş değildir. Tek tedavisi ameliyattır. Ameliyat, şeffaflığını kaybetmiş olan göz merceğinin alınıp yerine yeni bir göz merceğinin yerleştirilmesi sistemine dayanmaktadır…

En güncel olan ameliyatı yöntemi Fako ameliyatıdır. Fako ameliyatı (katarakt ameliyatı) günümüzde halk arasında lazerle katarakt ameliyatı olarak bilinmektedir. Aslıda fako ameliyatında lazer kullanılmaz ancak dikişsiz bir ameliyat olduğu için halk arasında lazer katarakt ameliyatı olarak bilinmektedir.

Katarakt ve Görme Üzerine Etkisi
Kataraktın Görme Üzerine Etkisi

Fako Ameliyatı

Fako cihazı, saniyede 40.000 defa titreşen ses dalgaları yardımıyla kataraktı göz içerisinde eritir ve vakumla göz dışına alır. Böylece katarakt temizlendikten sonra, katlanabilir ve akrilik maddeden üretilmiş mercek göz içerisine yerleştirilir. Fako ameliyatı en modern katarakt ameliyatı yöntemidir ve halk arasında ‘lazerle katarakt ameliyatı’ olarak bilinmektedir. Fako cihazı sayesinde göz içerisine 2.8 mm’lik bir kesi ile girilerek ameliyat tamamlanmaktadır. Fako ameliyatı cerrahi süresini kısaltmakta ve ameliyatın emniyeti artmaktadır.

Katarakt ve Fako Ameliyatı
Fako Yöntemi ile Katarakt Ameliyatı

Mercek Çeşitleri

Katarakt ameliyatında saydamlığını kaybetmiş olan doğal mercek alındıktan sonra yerine konulan göz içi merceklerin bazı çeşitleri bulunmaktadır. Göze yerleştirilen merceklerin tipi kişinin gözünde astigmat olup olmadığına göre ya da kişinin aynı anda hem uzağı hem de yakını görme hedefine bağlı olarak değişmektedir. 

Fako ameliyatında kullanılan mercekler merceğin yapıldığı malzemeye göre 2 çeşit ve işlevine göre ise 4 çeşit olarak değerlendirilebilmektedir. Katarakt Ameliyatında Kullanılan Göz İçi Mercekler Konusunda Daha Ayrıntılı Bilgi Almak için Burayı Tıklayınız.

Göz İçi Mercek
Şekilde Katarakt Ameliyatı sonrasında Yapay Göz İçi Merceğin Göze Yerleştirildikten Sonraki Görüntüsü İzlenmektedir.

Katarakt Ameliyatı Sonrası Ne Yapılır?

Katarakt ameliyatı genellikle bir ‘ayaktan ameliyat’ tır. Yani hasta katarakt ameliyatı olduktan sonra hastanede yarın saat-1 saat dinlendikten sonra evine gitmektedir. Katarakt ameliyatı sonrasında ameliyat yapan ekip tarafından hastanın gözüne antibiyotikli göz kremi sürülerek ve göz kapama bantları ile kapatılarak evine gönderilir. Hasta evine gittiğinde 2-3 saat sonra gözünü göze bastırmadan açar. Ameliyat sonrasında hastaya kullanması için 3-4 adet göz damlası reçete edilir. Hasta ya bu damlaları nasıl damlatılacağı anlatılır ve ayrıca bununla ilgili matbu bir bilgilendirme formu verilir. Ameliyat sonrasında bu damlalar genellikle 3-4 hafta kadar damlatılır. Bu damlalar ameliyatın hemen sonrasındaki 3-4 gün daha sık damlatılmakta, sonra ise damlatma sıklığı azaltılmaktadır. 

Katarakt ameliyatı sonrasında birinci gün hasta göz hekimi tarafından kontrol edilir. Kontrol sonrasında diğer gözde de katarakt var ise o gözün ameliyatı da yapılabilir.

Katarakt Ameliyatı Kolay Bir Ameliyat Mıdır?

Katarakt ameliyatı oldukça hassas bir ameliyattır. Mutlaka fako ameliyatı konusunda tecrübeli bir göz hekimi tarafından yapılmasını öneririm. Katarakt ameliyatı tecrübeli bir hekimin elinde çok büyük oranda sorunsuz yapılabilmektedir. Ancak bazı durumlar vardır ki bu durumlarda ameliyatta karşılaşılabilecek sorunlaın ihtimali artabilir. Örneğin hasta kataraktın olgunlaşmasını çok fazla beklemişse ve katarakt çok sertleşmişse bu durumda ameliyat riski normal katarakt ameliyatlarına göre biraz daha fazladır. Bu risk artışı hekimle ilişkili olmayıp, doğrudan gözle ilgili bir risktir. Bunun yanında daha önceden gözüne darbe gelmiş bir kişide ortaya çıkan katarakt ameliyatlarında da darbeye bağlı olarak bazı riskler olabilmektedir. Bütün bu risklerin hekim tarafından hastaya anlatılması gerekmektedir. Ancak bütün bu risklere rağmen tecrübeli bir cerrahın elinde katarakt ameliyatları genellikle sorunsuz olarak bitmektedir.

Fako Ameliyatı Zamanlaması

Modern fako ameliyatının ortaya çıkması katarakt ameliyatı tekniğinde önemli bir iyileşmeye neden olmuştur. Daha küçük kesilerden katarakt ameliyatı mümkün hale gelmiştir. Ameliyat sonrasında dikiş ihtiyacı ortadan kalkmıştır.

Modern katarakt cerrahisinde eski teknikte olduğu gibi kataraktın yoğunluğunun artmasının beklenmesi ameliyatta komplikasyon riskini artıran bir durumdur. Çok beklemiş bir kataraktın fako ameliyatı ile alınması ameliyat süresini uzatan bir nedendir. Ameliyat süresinin uzaması ve ayrıca bazı başka risklerin artmasından dolayı katarakt yoğunluğu makul bir dereceye gelince alınması gerekir ve gereğinden uzun süre beklenmesi uygun değildir.

9 thoughts on “Katarakt ve Katarakt Ameliyatı”

  1. BİLGİLENDİRİCİ BİR GÖRSEL VE AÇIKLAMA YAPILMIŞ. GERÇEKTEN YENİ FAKO TEKNOLOJİSİ DE ÇOK İYİ VE FAZLA ZORLANMA DAN İYİLEŞME SAĞLAMAKTADIR. TEŞEKKÜR EDERİM.

  2. MAYA GÖZ KAYSERİ HASTANESİNDE GÖREV YAPAN DOÇENT DR. FATİH ÇAKIR GÜNDOĞAN’A ÇOK TEŞEKKÜR EDERİM.

  3. MAYA GÖZ KAYSERİ HASTANESİNDE GÖREV YAPAN DOÇENT DR. FATİH ÇAKIR GÜNDOĞAN’A ÇOK TEŞEKKÜR EDERİM.

  4. BİLGİLENDİRİCİ BİR GÖRSEL VE AÇIKLAMA YAPILMIŞ. GERÇEKTEN YENİ FAKO TEKNOLOJİSİ DE ÇOK İYİ VE FAZLA ZORLANMA DAN İYİLEŞME SAĞLAMAKTADIR. TEŞEKKÜR EDERİM.

  5. Hocam iyi günler,

    Ben yaklaşık 2 ay önce Ankara’da bir göz hastanesinde katarakt ameliyatı oldum, akıllı mercek takıldı her iki gözümede. Ancak sol gözüm uzak görmede çok iyiyken sağ gözümle net değil çift görme var. Bu durum zamanla düzelecek birşey midir yoksa bir problem mi var demektir? Bu konuda görüşlerinizi bildirirseniz sevinirim.

  6. Seçkin karakaya

    İyi aksamlar hocam
    49 yasindayim son 3 yildir gözlük numaram hızlı bir şekilde büyüyor.bilgisayar başında ve telefonla isim gereği çok zaman geciriyorum.2019 temmuzda 2.25 olan gözüm 13 ayda 3.25 oldu böyle hızlı ilerlemesi normalmi ne yapmam gerekir.gözümü kapattig zaman küçük cisimler nokta ve serit halinde cisimlerin kaydığını görüyorum bu durum katarakt başlangıcımı
    Cevabınızı bekliyorum teşekkür ederim

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Call Now Button Scroll to Top
Kayseri Göz Doktoru, Doç. Dr. Fatih Çakır Gündoğan
Bültenime Abone Olun