Retina Gözümüzün Neresindedir?

Retina yırtıkları hakkında bilgi sahibi olmak için kısaca gözün yapısına bir göz atalım. İnsan gözünü ön ve arka segment olarak iki kısımda inceleyebiliriz. Retina dediğimiz katman arka segmentte bulunmaktadır. Yani gözümüze gelen ışık önce gözümüzün en ön kısmında bulunan kornea tabakasından geçer ve göze girer. Daha sonra ön kısmında bulunan lensten geçer ve arka kısımda bulunan retina üzerine düşer. Aşağıdaki şekilde kornea, lens ve retina açıkça görülmektedir. Retina sarı renk ile gösterilmiş tabakadır.

Koroid (damarsal tabaka)

Resime bakıldığında lens ile retina arasında büyük bir boşluk bulunmaktadır. Bu boşlukta ‘vitreus’ adı verilen saydam ve şeffaf jel kıvamında bir madde bulunmaktadır. Vitreus şeffaf olduğu için göze giren ışınları olduğu gibi retina üzerine düşürmektedir. Retina üzerine düşen ışık sonucunda retinada ortaya çıkan elektriksel yanıt şekilde en arka kısımda gösterilen görme siniri yoluyla beyindeki görme merkezine iletilmektedir.

Vitreusun Önemi

Retina vitreus jeli ile temas halindedir. Sağlıklı bir gözde vitreus jeli homojendir ve sıkı bir yapısı vardır.  Vitreus jelinin kıvamı ve homojen yapısı bazı durumlarda bozulabilmektedir. Vitreus jelindeki değişikliklerin en sık nedeni yaşlanmadır. Yaşlanma ya da başka nedenlerle vitreus jeli içerisinde homojenlik kaybolmaya başlar ve içi sıvı dolu boşluklar ortaya çıkar. Bunun yanında vitreus jeli içinde kişinin açık renkli zeminlere baktığında daha kolay görebildiği sinek uçuşmaları tarzında  opasiteler ortaya çıkar. Bu opasitelerin ortaya çıkması normal yaşlanma süreci olarak değerlendirilir ve mutlaka retina dekolmanı ya da retina yırtığı ortaya çıkacağı anlamına gelmez. Vitreus dejenerasyonu az ya da çok hemen hemen herkeste 35 yaş sonrasında ortaya çıkan bir durumdur. Bu durum aslında normaldir ancak vitreus jelinin yaşlanması ve vitreus jelindeki dejeneratif değişiklikler ile retinada yırtık oluşması ve nihayetinde retina dekolmanı ortaya çıkması ilişkilidir. Peki nasıl? İşte bu önemli noktanın cevabını almak istiyorsanız okumaya devam edin.

Vitreus Jelinin Retina Yırtığı Oluşmasındaki Rolü

Vitreus jelinin %98’i su, %2’si ise kollajen ve hiyalüronik asitten oluşmaktadır. Bu karışım doğum esnasında homojen ve dengeli dağılım gösterdiğinden yeni doğan bir bebeğin vitreus jel yapısı oldukça diridir. Ancak yaş arttıkça vitreusta bulunan kollajen ve hiyalüronik asit molekülleri birleşerek agregatlar (küçük birleşmiş parçalar) oluştururlar ve vitreus zamanla doğumda olan homojen ve tam-şeffaf halini kaybetmeye başlar. Bununla birlikte vitreus içinde içi sıvı dolu boşluklar oluşur. Bu boşluklara sıvı laküna‘ları adı verilir. Vitreus aşağıdaki resimde de görüldüğü gibi önde lense arkada ise retinaya yaslanmış durumdadır. Ancak zamanla yapısı dejenere olduğunda arkada retinaya yaslanmış olduğu bölgeden ayrılır . Bu duruma vitreus dekolmanı (ayrılması) adı verilir. Yani vitreus arkada yaslanmış olduğu retinadan ayrılır. Vitreus dekolmanı önce kısmidir, sonra tam vitreus dekolmanı ortaya çıkar. Ancak buraya kadar olan kısımlar normal her bireyde ortaya çıkabilen durumlardır.

vitreus dejenerasyonu

Vitreus Ayrılması ve Retinada Yırtık Oluşması

Vitreus retinaya yaslanmış durumdadır ama bası yerlerde retinaya sıkıca yapışık durumdadır. Yani tam vitreus dekolmanı ortaya çıkmış olsa bile bazı bölgelerde vitreusun retinaya yapışık olarak kaldığı bölgeler olur. Özellikle vitreusun lense yakın olduğu vitreus tabanı adı verilen bölge ile bazı kan damarlarının bulunduğu bölgeler sıkı yapışık olunan yerlerdendir. Vitreus dekolmanı olduktan sonra kişinin göz hareketleri ile birlikte vitreus da hareket eder ve retinaya sıkışık olduğu bölgelerde retinayı çekmeye başlar. Bu çekintiler retina yırtıkları oluşumu açısından önemlidir. Çekintiler oldukça kişi ışık çakmaları şeklinde parlamalar görmeye başlar. Ancak ışık çakması olması mutlaka retinada yırtık ortaya çıkacağı anlamına gelmez. Bir süre sonra vitreus sağlıklı bir şekilde retinadan ayrılırsa retinada yırtık oluşmaz. Ya ayrılmazsa?

Vitreus çekinti yaptığı retina bölgesinden ayrılmazsa aşağıdaki şekilde görüldüğü gibi retinada yırtık oluşturabilir. Bu süreç normalde birçok kişide olmasına rağmen bazı kişilerde retina yırtığı oluşması retinanın genetiksel olarak sağlamlığı ile ilişkili de olabilir.

RetinadaYırtık

Retina yırtığı oluştuktan sonra retina ile vitreus arasında kalan sıvı retina yırtığından geçerek retina ile gözün arka kısmını birbirinden ayırabilir. İşte retina dekolmanı adı verilen durum retinanın bu şekilde dış tabakalardan ayrılmasıdır. Retina dış tabakalardan ayrıldığı zaman beslenmesi bozulur ve görmemizi sağlayan hücreler zarar görmeye başlar. 

Retina Dekolmanı

Retina Yırtıkları için risk faktörleri nelerdir?

  1. Yaşa bağlı olarak vitreus jelinde ortaya çıkan dejeneratif değişiklikler, vitreus içinde içi sıvı dolu keseciklerin oluşması ve vitreus jelinin retinaya sıkı bağlantılı olduğu bölgelerde çekmesi yırtıkların en sık görülen nedenlerindendir.

  2. Yüksek miyop kişilerde retina normalden daha ince ve kırılgandır. Bu nedenle yüksek miyoplarda retina dekolmanı daha sıktır.

  3. Retinanın doğuştan gelen bazı hastalıklarında da retina çok ince olabilmekte ve yırtıklar görülebilmektedir.

  4. Göz gelen darbelerde retina hasar görebilmekte ve retina yırtıkları ve dekolmanı ortaya çıkabilmektedir.

  5. Bir kişinin bir gözünde retina dekolmanı ortaya çıkması diğer gözününün de risk altında olduğu anlamına gelebilmektedir.

  6. Ayrıca şeker hastalığının gözde tahribat yaptığı durumlarda retina dekolmanı ortaya çıkabilir.

Retina Dekolmanı Tedavisi

Retina gözün içini kaplayan vitreus jeli ile temas halindedir. Sağlıklı bir gözde vitreus jeli homojendir ve sıkı bir yapısı vardır.   Vitreus jelinin kıvamı ve homojen yapısı bazı durumlarda bozulabilmektedir. Vitreus jelindeki değişikliklerin en sık nedeni yaşlanmadır. Yaşlanma ya da başka nedenlerle vitreus jeli içerisinde homojenlik kaybolmaya başlar ve içi sıvı dolu boşluklar ortaya çıkar. Bunun yanında vitreus jeli içinde kişinin açık renkli zeminlere baktığında daha kolay görebildiği sinek uçuşmaları tarzında  opasiteler ortaya çıkar. Bu opasitelerin ortaya çıkması normal yaşlanma süreci olarak değerlendirilir ve mutlaka retina dekolmanı ortaya çıkacağı anlamına gelmez. Ancak vitreus jelinin yaşlanması ve vitreus jelindeki dejeneratif değişiklikler ile retinada yırtık oluşması ve nihayetinde retina dekolmanı ortaya çıkması ilişkilidir.

Retina Dekolmanı ve Vitrektomi Ameliyatı

Bazen gaz veya silikon verilmesi yırtık tedavisinde yetersiz kalır ya da yırtığın bulunduğu bölge ya da büyüklüğüne göre bu tedavi başarısız olabilir. Özellikle retinanın alt kısımlarında yani saat 4-8 arasında bulunan yırtıklarda silikon ya da gaz ile tedavi yetersiz kalabilmektedir.

Bu durumda vitrektomi ameliyatında yırtığa gözün iç kısmından müdahele ediliği gibi bazen gözün dış kısmından da yırtığa müdahele edebilir. Gözün dış kısmına çepeçevre ya da  kısmi olarak bir silikon bant yerleştirip sıkılarak retinadaki yırtığa gözün dışından baskı yapılmış olur. Bu şekilde yırtık ağzından retina altına sıvı geçişine engel olunmaya çalışılmaktadır.

Tüm bunlara rağmen bazen retina yırtıkları nüks edebilir. Silikon alındıktan sonra retina yeniden yerinden kalkabilir. Bu durumlarda operasyon tekrarlanır.

Gözün yapısı ve tabakaları hakkında daha fazla bilgi almak için burayı tıklayınız.

Retina Dekolmanı Tedavisi Sonrasında Görme Derecesi

Retina dekolmanı geçiren bir kişide tedavi süreci sonrasında kişinin görme derecesi nasıl olur? Bu önemli bir sorudur ve çoğu hasta tarafından merak edilmektedir. Bu konuda etkili faktörleri şu şekilde sıralayabiliriz.

  1. Retina dekolmanı sarı-nokta adı verilen bölgeyi de etkilemiş mi? Sarı-nokta retinada bulunan ve görmemiz açısından en önemli bölgedir. Retina dekolmanı eğer sarı-noktayı etkilemişse bu durum görme derecesini olumsuz etkileyen en önemli faktör olacaktır.
  2. Retina dekolmanının süresi. Retinanın görmemizden sorumlu öenmli bir kısım hücreleri beslenmesini dış kısımdaki damarlardan almaktadır. Retina dekolmanı olduğunda bu hücreler beslendiği kısımdan ayrılır ve beslenmeleri bozulur. Ne kadar uzun süre retina dekolmanı sürmüşse sonuç görme derecesi üzerinde o derecede olumsuz etki olacaktır. Genel olarak 3 ve 7 gün iyi ve kötü sonuçlar açısından sınır zamanlar olarak değerlendirilmektedir.
  3. Retina dekolmanı ile birlikte başka sorunların varlığı durumlarında da sonuçlar daha olumsuz olacaktır.

Retina Dekolmanı Sebepleri

Retina dekolmanına neden olan sebepleri başlıca aşağıdaki gibi sıralayabiliriz.

  1. Normal yaşlanma süreci
  2. Göz veya kafaya gelen künt ya da delici travmalar
  3. Üveit gibi göz içi iltihaplanmaları
  4. Yüksek (dejeneratif, patolojik) miyopi (6 derecenin üzeri)
  5. Bir takım doğumsal retina sorunları
  6. Şeker hastalığı

 

Bilgi Paylaştıkça Çoğalır