Hızlı Ulaşın
Retina yırtıkları ve retina dekolmanı göz hastalıkları alanında tedavisinin hızlı yapılması gereken acillerden bir tanesidir. Retina yırtıkları ve retina dekolmanı hakkında bilgi sahibi olmak için kısaca gözün yapısına göz atalım.
İnsan gözünü ön ve arka segment olarak iki kısımda inceleyebiliriz. Retina dediğimiz katman arka segmentte bulunmaktadır. Gözümüze gelen ışık önce gözümüzün en ön kısmında bulunan kornea tabakasından geçer ve göze girer. Daha sonra ise lensten geçer ve arka kısımda bulunan retina üzerine odaklanır. Aşağıdaki şekilde retina ve retinanın bir uzantısı olan optik sinir sarı renk ile gösterilmiştir.
Retina Yırtığı Nedir?
Retina yırtığı, gözün arka kısmında ince bir zar gibi olan retinanın bütünlüğünün bozulmasıdır. Retina yırtığı, gözde ışık çakmaları ile kendini gösterebilmektedir. Retina yırtılması ile birlikte aynı anda göz içinde kanama da ortaya çıkabilmektedir.
Retinayı bir duvar kağıdına benzetebiliriz. Duvar kağıdının dayanağı arkasındaki duvardır. Duvar kağıdının ön kısmında ise bir boşluk şeklinde odanın boşluğu vardır. Duvar kağıdının arkasında duvar vardır. Buna benzer şekilde retina bir duvar kağıdı gibi arkasında damar tabakaya yaslanmıştır. Ön kısmında ise göz boşluğu (vitreus boşluğu) bulunmaktadır. Vitreus boşluğu içinde vitreus adı verilen jel bulunmaktadır.
Retina Dekolmanı Nedir?
Retina dekolmanı, herhangi bir nedenle retinada yırtık ortaya çıkması sonucunda göz boşluğunda bulunan sıvının yırtıktan geçerek retinanın altına geçmesi ve retinayı yapışık olduğu gözün arka duvarından ayırmasıdır. Retina dekolmanı acil bir göz sorunudur.
Vitreus boşluğunda bulunan sıvı retinada yırtık oluşması sonucunda retina ve damar tabaka arasına geçebilir. Bu durumda retina arkada yaslanmış olduğu damar tabakadan yavaş yavaş ayrılır. Zamanla ayrılan retina tabakası büyür. İşte bu duruma retina dekolmanı adı verilmektedir. Aşağıdaki şematik görselde retinada bir yırtık ve retinanın damar tabakadan ayrılışı yani retina dekolmanı islenmektedir.
Retina Yırtılması Neden Olur?
Retina vitreus jeli ile temas halindedir. Sağlıklı bir gözde vitreus jeli homojendir ve sıkı bir yapısı vardır. Vitreus jelinin kıvamı ve homojen yapısı yaş arttıkça bozulmaktadır. Yaşlanma ya da göze ve kafaya gelen darbeler sonucunda vitreus jeli içerisinde homojenlik kaybolmaya başlar ve içi sıvı dolu boşluklar ortaya çıkar. Bu duruma vitreus dejenerasyonu adı verilir.
Vitreus jeli retinaya yaslanmış durumdadır. Ancak zamanla yapısı dejenere olduğundan arkada retinaya yaslanmış olduğu bölgelerden ayrılır. Ancak vitreusun retinaya sıkı yapışık olduğu bölgeler vardır. Göz hareketleri ile ya da göze gelen darbeler sonucunda vitreus sıkı yapışık olduğu bölgelerde retinada yırtıklar oluşturabilir. Retina yırtılması bu şekilde olmaktadır. Yani kişinin doğal yaşlanma sürecinde ortaya çıkan vitreus dejenerasyonu sonucunda retinada yırtık oluşması görülebilir.
Retina Dekolmanı Nasıl Ortaya Çıkar?
Retina yırtığı oluştuktan sonra retina ile vitreus arasında kalan sıvı retina yırtığından geçerek retina ile gözün arka kısmını birbirinden ayırabilir. İşte retina dekolmanı adı verilen durum retinanın bu şekilde dış tabakalardan ayrılmasıdır. Retina dış tabakalardan ayrıldığı zaman beslenmesi bozulur ve görmemizi sağlayan hücreler zarar görmeye başlar.
Retina Yırtılması Belirtileri Nelerdir?
Retina yırtılmasının ortaya çıkma aşamasında vitreus jeli retinayı çektikçe kişi ışık çakmaları şeklinde ani parlaklık görebilir. Retina yırtılması olduğu anda retinadaki bir damarda kanama sonucu görme ani olarak azalabilir. Böyle bir durumda kanama az ise görme az bir şekilde bulanıklaşabilir.
Bir çok durumda ise retina yırtılması belirtileri gizli olabilir. Yani hasta retina yırtılmasının farkında olmayabilir. Retina yırtılması retina dekolmanına ilerledikçe bu durumda görme kaybı başlar.
Retina Dekolmanı Belirtileri Nelerdir?
Retina dekolmanı belirtileri hasta tarafından görme azalması şeklinde ortaya çıkar. Örneğin retinada yırtılma gözün üst kısımlarında ise ve retina dekolmanına ilerledikçe kişi karşıya bakarken görme alanının alt kısımlarında göremediği yer olduğunu fark eder.
Retina dekolmanı ilerledikçe retinanın merkezi kısımları da arka duvardan ayrılır ve görme kaybı merkezi görmeyi de etkiler. En son retinadaki sarı nokta adı verilen bölgede de tutulma olduğunda kişi görmesini hemen tamamen kaybeder.
Retina dekolmanı belirtileri açısından önemli olan nokta şudur. Retina dekolmanında ortaya çıkan görme kaybı ağrısız ve yavaş yavaş artar. Gözün üst kısımlarında ortaya çıkan retina yırtıkların, özün alt kısımlarındaki retina yırtıklarına göre daha hızlı bir şekilde retina dekolmanına neden olur. Bunun nedeni yer çekimidir. Yer çekimi etkisiyle vitreus boşluğundaki sıvı retinayı aşağı doğru daha hızlı bir şekilde damar tabakadan ayırabilir.
Retina Yırtılması Kör Eder mi?
Retina yırtılması körlüğe neden olabilir. Ancak henüz retina yırtığı aşamasında ise ve retina dekolmanı ortaya çıkmamışsa bu durumda uygun tedavi ile genellikle görme korunmaktadır. Ama retina yırtılmasına uygun bir şekilde müdahale edilmemişse ya da kişi önemsemeyip tedaviyi ertelemişse kalıcı ve ağır görme kayıpları yaşanabilmektedir.
Retina Yırtılması ve Retina Dekolmanı Kimlerde Daha Sık Görülür?
Retina yırtılması ve retina dekolmanı aşağıdaki risk gruplarında daha sık görülmektedir.
- Yaşa bağlı olarak vitreus jelinde ortaya çıkan dejeneratif değişiklikler
- Yüksek miyop kişilerde
- Retinanın doğuştan gelen zayıflıkları olan kişiler
- Göz gelen darbeler
- Bir kişinin bir gözünde daha önce retina yırtılması ve retina dekolmanı ortaya çıkması diğer gözü de risk altındadır.
- Şeker hastalığının gözde tahribat yaptığı durumlar
Retina Yırtılması Tedavisi
Retinada yırtık tespit edildiğinde yırtığın bulunduğu yer, yırtığın büyüklüğü ve yırtıktan retina altına sıvı geçişinin olup olmadığı önemlidir. Eğer yırtık erken tespit edilmişse retinaya yırtık etrafına lazer uygulanarak yırtık ağzında retina ile gözün dış duvarının birbirine yapışması temin edilir.
Lazer yapıldıktan sonra hastanın bir süre yakın takip edilmesi gerekmektedir. Hastanın bu süre içinde ağır yük kaldırmaması, öksürmemesi ve fazla hareket etmemesi önemlidir. Aşağıdaki şematik resimde retinada yırtık ve etrafına lazer yapılması görülmektedir.
Retina Dekolmanı Ameliyatı
Eğer sorun retina yırtığı aşamasını geçmiş ve retina altına fazla miktarda sıvı geçerek retina dekolmanı ortaya çıkmışsa bu durumda günümüzde en sık kullanılan yöntem vitrektomi ameliyatıdır.
Vitrektomi ameliyatında vitreus boşluğu içine üç tane delikten girilir. Bunlardan birisi ile göz içerisine ışık probu sokularak göz içi aydınlatılır. İkinci bir delikten göz içerisine sürekli akacak şekilde sıvı akışı olur. Bu sıvı ameliyat esnasında vitreus jeli alınınca gözün kendi içerisine çökmemesi için gerekmektedir. Üçüncü bir delikten ise retina dekolmanı ameliyatında kullanılan cerrahi aletler ile göz içerisinde yapılacak işlemler uygulanır.
Retina dekolmanı ameliyatında vitreus jeli göz dışına alınır, yerine ise ya gaz ya da silikon verilir. Gaz verilirse verilen gazın tipine bağlı olarak birkaç hafta içinde kendiliğinden emilir. Silikon verilirse 4-6 ay sonra ikinci bir ameliyatla silikonun alınması gerekmektedir.
Bazen gaz veya silikon verilmesi yırtık tedavisinde yetersiz kalır ya da yırtığın bulunduğu bölge ya da büyüklüğüne göre bu tedavi başarısız olabilir. Özellikle retinanın alt kısımlarında yani saat 4-8 arasında bulunan yırtıklarda silikon ya da gaz ile tedavi yetersiz kalabilmektedir. Bu durumlarda ya ikinci bir vitrektomi ameliyatı yapılabilir ya da göz etrafına silikon bir bandın gerilerek göz duvarında bir çökertme işlemi yapılabilir.
Skleral Çökertme Ameliyatı
Skleral çökertmede göz etrafına geçirilen bir silikon bant sıkılarak göz dış duvarının içe doğru çökmesi hedeflenir. Böyle bir çöküntü oluşturulduğunda retinadaki yırtık ağzı ile dış duvar birbirine yaklaşmış olur ve bu bölgeden retina altına sıvı geçişi durur. Bu yöntem daha çok retinanın alt yarısında ortaya çıkan retina dekolmanı durumlarında uygulanmaktadır.
Retina Dekolmanı Ameliyatı Sonrası Nasıl Olur?
Retina dekolmanı ameliyatı geçiren bir kişide tedavi süreci sonrasında kişinin görme derecesi nasıl olur? Bu önemli bir sorudur ve çoğu hasta tarafından merak edilmektedir.
Retina dekolmanı sarı noktayı etkilemişse görme derecesi olumsuz etkilenecektir. Ameliyat öncesinde retina dekolmanı süresi uzadıkça ameliyat sonrası görme seviyesi daha az olacaktır.
Retina hastalıkları konusunda daha ayrıntılı bilgiye retina kategori sayfamızdan ulaşabilirsiniz.
Retina Dekolmanı Ameliyatı Kayseri
Doç. Dr. Fatih Çakır Gündoğan, Kayseri’de retina yırtıkları ve retina dekolmanı ameliyatı yapan doktorlardan biridir.
Doç. Dr. Fatih Çakır Gündoğan, Kayseri’de özel muayenehanesinde hizmet vermektedir. Randevu almak için burayı tıklayınız.